Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

   Szanowny Panie Ministrze! Łączenie poszczególnych powiatów w celu objęcia swoim działaniem co najmniej 250 tys. mieszkańców spowoduje chaos w systemie orzecznictwa pozarentowego. Z 19 funkcjonujących na Podkarpaciu powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności pozostałoby 4-5.    Na podstawie decyzji orzeczniczych wypłaca się następujące świadczenia: zasiłki pielęgnacyjne, świadczenia pielęgnacyjne, zasiłki stałe wypłacane przez ośrodki pomocy społecznej. Poza świadczeniami finansowymi osoby niepełnosprawne mogą ubiegać się o:    - zatrudnienie na chronionym lub dotowanym rynku pracy;    - uczestnictwo w warsztatach terapii zajęciowej;    - szkolenia;    - pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej;    - kartę parkingową;    - wyjazd na turnus rehabilitacyjny;    - dofinansowanie do zakupu przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych, pomocy technicznych;    - legitymacje osoby niepełnosprawnej uprawniające do ulgowych przejazdów środkami komunikacji.    Obecnie wnioski rozpatrywane są na bieżąco i każda z osób ubiegających się o wydanie orzeczenia uzyskuje je w ciągu 30-60 dni (zgodnie z przepisami K.p.a.). Przekazanie do jednego zespołu kilkunastu tysięcy akt spowoduje wydłużenie tego okresu.    Wspomniany problem ma kluczowe znaczenie przy uzyskiwaniu świadczeń na rzecz dzieci niepełnosprawnych, zasiłków i świadczeń pielęgnacyjnych.    Świadczenia finansowe, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie są wypłacane wstecz. Wypłata następuje od momentu złożenia prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności we właściwej instytucji płatniczej. Opóźnienie uzyskania prawa do należnych świadczeń, tak istotnych dla rodzin dzieci niepełnosprawnych, może ciągnąć się miesiącami. Tym samym najuboższe rodziny często zostaną pozbawione środków do życia.    Osoby dorosłe, których orzeczenia utraciły ważność, w okresie oczekiwania na komisję zostaną pozbawione środków na leczenie i rehabilitację. Osoby bez prawomocnych orzeczeń, zatrudnione na stanowiskach refundowanych przez PFRON, zostaną pozbawione pracy.    Proces orzeczniczy składa się z kilku etapów:    1) wybranie wniosku w siedzibie właściwego miejscowo zespołu;    2) złożenie wniosku wraz z załączoną dokumentacją medyczną;    3) w sytuacji niekompletnego wniosku lub niewystarczającej dokumentacji medycznej należy braki uzupełnić;    4) ucze stnictwo w posiedzeniu składu orzekającego;    5) odbiór orzeczenia;    6) ewentualne złożenie odwołania.    Prawie każdy z ww. etapów łączy się z koniecznością dojazdu do siedziby zespołu. Obecnie nie stanowi to większego problemu. Po zmianie ustawy odległość od miejsca zamieszkania do miejsca funkcjonowania zespołu osiągnęłaby rozmiary kilkuset kilometrów, z koniecznością kilkukrotnego przesiadania się i korzystania z różnych form komunikacji.    Każdy funkcjonujący zespół ma w swoim składzie kilkunastu lekarzy specjalistów, doradców zawodowych, psychologów, pedagogów, pracowników socjalnych posiadających wymagane zaświadczenia uprawniające do zasiadania w składach orzekających. Wyszkolenie takiej kadry pochłonęło duże nakłady finansowe zarówno ze strony budżetu państwa, jak i samych zainteresowanych.    Spójrzmy jeszcze na kwestię pozyskiwania lekarzy - specjalistów różnych dziedzin medycyny. Zarówno warunki finansowe (14 zł brutto od jednego wydanego orzeczenia), jak i względy moralne (podejmowanie decyzji o przyznaniu lub nieprzyznaniu określonych świadczeń) nie przemawiają za chętnym angażowaniem się lekarzy specjalistów w działalność orzeczniczą. Mimo to większości zespołów udało się pozyskać wielu lekarzy specjalistów. Zespoły wyposażone są w odpowiednie pomieszczenia, zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności: gabinet lekarski wyposażony według standardów, pomieszczenia biurowe, archiwum, poczekalnię o raz dodatkowe pomieszczenia dla członków składów orzekających.    Czy istnieje zespół obecnie funkcjonujący, który jest w stanie przejąć kilkanaście tysięcy akt osób niepełnosprawnych, odpowiednio je skatalogować, zarchiwizować i na bieżąco orzekać kilkunastokrotnie większą liczbę osób?    Projekt wcześniejszy zakładał uzależnienie powołania zespołu od liczby i orzekanych osób w powiązaniu z liczbą mieszkańców powiatu. Orzekanie powyżej 1500 osób rocznie oraz 150 tys. mieszkańców rozwiązałoby problem właściwego funkcjonowania orzecznictwa.    Według tego planu z 19 istniejących w województwie podkarpackim zespołów zostałoby 10. Taka liczba zespołów byłaby w stanie przejąć orzecznictwo pozostałych bez większych trudności, zarówno terminowych, jak i kadrowych, zapewniając właściwy standard i dostępność wszystkim osobom niepełnosprawnym ubiegającym się o orzeczenie niepełnosprawności.    Orzeczenia o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności stanowią, i będą stanowiły, podstawę do wszelkich praw i przywilejów należnych osobom niepełnosprawnym z tytułu ich niepełnosprawności.    Przed wojewodami trudne zadanie - decyzja o łączeniu i likwidacji jednostek, które w ciągu kilku trudnych lat funkcjonowania osiągnęły finansową i kadrową stabilizację. Były okresy, kiedy w zespołach brakowało środków finansowych na papier, znaczki i opłaty. Okres oczekiwania na komisję z powodu braku środków na wypłaty dla składów orzekających wydłużał się do 3-4 miesięcy. Zespoły opisywane były w mediach w bardzo niekorzystnym świetle. To przeszłość, nie urzeczywistniajmy tego przykrego wspomnienia. Nie przywracajmy go.    Ustawa, poza nowelizacją systemu orzecznictwa, nowelizuje również dotychczasowy system zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Te wszystkie zmiany dotyczą 14% naszego społeczeństwa. Dotyczą osób, którym tak bardzo potrzebna jest pomoc i poczucie stabilizacji i akceptacji społecznej. My, osoby sprawne, z trudem, ale potrafimy przystosować się do zmian i nowej, nie zawsze lepszej rzeczywistości. Osoby niepełnosprawne adaptują się bardzo powoli. Każda zmiana wyzwala w nich poczucie nieprzychylności i braku zrozumienia. Integrujmy się i rozwiązujmy z nimi problemy, a nie przysparzajmy nowych, którym jesteśmy w stanie zapobiec.    Projekt ustawy o wspieraniu zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych reguluje wiele kwestii, które do tej pory funkcjonowały niewłaściwie. Jest to w swym założeniu dobry projekt, usprawniający merytorycznie pracę zespołów orzekających. Jednym niewłaściwym zapisem można zaprzepaścić szansę naprawy systemu orzeczniczego.    Proszę o odpowiedź na pytanie: Czy istnieje możliwość - na obecnym etapie prac nad ustawą - wprowadzenia poprawki w przytoczonym poniżej brzmieniu: ˝Powiatowy Zespół obejmuje swoim działaniem co najmniej 150 tys. mieszkańców˝?    Z poważaniem    Poseł Grzegorz Tuderek    Warszawa, dnia 21 września 2004 r.